{"id":177541,"date":"2026-02-26T00:00:00","date_gmt":"2026-02-25T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/antipsychotica-en-tardieve-dyskinesie-bij-kinderen\/"},"modified":"2026-04-09T17:10:04","modified_gmt":"2026-04-09T15:10:04","slug":"antipsychotica-en-tardieve-dyskinesie-bij-kinderen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/antipsychotica-en-tardieve-dyskinesie-bij-kinderen\/","title":{"rendered":"Antipsychotica en tardieve dyskinesie bij kinderen"},"content":{"rendered":"<p><span style='font-family:;'><strong>De\u00a0offici\u00eble\u00a0indicaties\u00a0van antipsychotica\u00a0hebben meestal betrekking op volwassenen&#x002C; gegevens over werkzaamheid en veiligheid\u00a0bij kinderen en adolescenten zijn beperkt. Ze worden ook vaak offlabel gebruikt\u00a0bij kinderen.\u00a0<\/strong><\/span><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Tardieve dyskinesie is een gekend en invaliderend ongewenst effect van antipsychotica. Een systematisch literatuuroverzicht geeft informatie over de incidentie en risicofactoren van tardieve dyskinesie bij kinderen.<\/strong><\/span><\/p>\n<div class='summary'>\n<div class='summary-article-content'>\n<p><strong>Kernboodschappen<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'>Er zijn maar weinig gegevens over de incidentie en risicofactoren van tardieve dyskinesie bij kinderen.<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'>Cross-sectionele studies en prospectieve longitudinale studies bij kinderen rapporteren een prevalentie van tardieve dyskinesie van 5 \u00e0 20%. Retrospectieve studies tonen lagere prevalenties (\u2264 1%).<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'>De gegevens laten niet toe te besluiten of kinderen gevoeliger zijn voor tardieve dyskinesie dan volwassenen. Zoals bij volwassenen lijken ook bij kinderen klassieke antipsychotica vaker betrokken dan atypische antipsychotica.<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'>De kans op herstel lijkt het grootst als het antipsychoticum onmiddellijk wordt gestopt.<\/span><\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Conclusie van het BCFI:\u00a0<\/strong><\/span><\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>tardieve dyskinesie is een ongewenst effect van antipsychotica dat vaak invaliderend en<strong>\u00a0<\/strong>stigmatiserend is&#x002C; en soms irreversibel. Het is belangrijk om ook bij kinderen en adolescenten de risico\u2019s en baten goed af te wegen. Indien een antipsychoticum wordt gestart&#x002C; is regelmatige beoordeling noodzakelijk en moet de laagst mogelijke dosis worden gebruikt&#x002C; gedurende een zo kort mogelijke periode.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><span style='font-family:;' lang='NL'>Waarom is deze studie belangrijk?<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;'>De indicaties van antipsychotica bij kinderen en adolescenten in de SKP\u2019s zijn heel beperkt. Sommige SKP\u2019s vermelden agressief gedrag bij kinderen en adolescenten met een ontwikkelingsstoornis&#x002C; en schizofrenie of bipolaire stoornis bij adolescenten als indicatie. Ze worden ook vaak offlabel gebruikt in deze leeftijdsgroep&#x002C; bijvoorbeeld bij kinderen en jongeren met ADHD<\/span>.<span class='folia-referentie-note'>1<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De antipsychotica hebben talrijke en potentieel ernstige ongewenste effecten&#x002C; onder andere <strong>tardieve dyskinesie.\u00a0<\/strong>Tardieve dyskinesie wordt gekenmerkt door abnormale bewegingen van het gelaat en de mond (<\/span><span style='font-family:;'>orobuccolinguaal)<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>&#x002C; soms ook van de ledematen. Ze treden meestal op na langdurig gebruik (maanden tot jaren) en zijn soms irreversibel. In ernstige gevallen kunnen spraakproblemen&#x002C; problemen bij het eten&#x002C; problemen met slikken of problemen bij ademen optreden (zie ook\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3577?folia=3562'><span style='font-family:;' lang='NL'>Folia april 2021<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>).<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Terwijl vroegtijdige extrapiramidale ongewenste effecten vaker optreden met de klassieke dan met de atypische antipsychotica&#x002C; en kinderen gevoeliger lijken dan volwassenen&#x002C; is dit minder duidelijk voor tardieve dyskinesie.<\/span> <i>La Revue Prescrire<\/i><span class='folia-referentie-note'>2<\/span> <span style='font-family:;' lang='NL'>besprak recent een <strong>systematisch literatuuroverzicht over tardieve dyskinesie bij kinderen&#x002C; gepubliceerd in<\/strong> <\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Drug Safety<\/strong><\/span><\/i><strong>.<\/strong><span class='folia-referentie-note'>3<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;'>Opzet van de studie<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Dertien observationele studies bij in totaal 13 215 kinderen&#x002C; adolescenten en jongvolwassenen (\u226421 jaar)&#x002C; beantwoordden aan de selectiecriteria.<\/span><\/p>\n<div class='detailed-content'>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>Het ging om 5\u00a0<\/span><a href='https:\/\/minerva-ebp.be\/Home\/Glossary?alpha=c#glossaryId103'><span style='font-family:;' lang='NL'>cross-sectionele studies<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>&#x002C; 5 niet-vergelijkende longitudinale studies&#x002C; waarvan drie prospectief en 2 retrospectief&#x002C; 2 studies op basis van medische dossiers en 1 retrospectieve cohortstudie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<h2><span style='color:#00A547;'><span class='folia-artikel-titel2' style='font-family:;'>Resultaten in het kort<\/span><\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>De belangrijkste bevindingen van het systematisch literatuuroverzicht:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Prevalentie<\/strong>: In de cross-sectionele en de prospectieve longitudinale studies&#x002C; varieerde de prevalentie van tardieve dyskinesie <strong>van 5% tot 20%<\/strong>. De studie met een prevalentie van 20% werd uitgevoerd bij kinderen en adolescenten met verstandelijke beperking behandeld met een fenothiazine (NB BCFI: een weinig courante behandeling in Belgi\u00eb). De prevalentie was <strong>lager (\u2264 1%)<\/strong> in retrospectieve studies gebaseerd op informatie uit databanken&#x002C; mogelijk ten dele te wijten aan onderdiagnose van tardieve dyskinesie in de praktijk.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Incidentie<\/strong>:\u00a0<\/span><span style='font-family:;'>Een retrospectieve longitudinale studie bij kinderen < 6 jaar die een antipsychoticum (meestal aripiprazol of risperidon) namen voor een mentale stoornis of een gedrags-&#x002C; ontwikkelings- of ticstoornis&#x002C; vond een incidentie van <strong>1&#x002C;8 nieuwe gevallen van tardieve dyskinesie per 1 000 pati\u00ebntjaren<\/strong> na een totale innameduur van mediaan 1&#x002C;6 jaar (IQR 0&#x002C;5 tot 3&#x002C;5 jaar).\u00a0<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'>De gegevens waren voor bijna de helft afkomstig van peuters en jonge kleuters. (NB BCFI: In Belgi\u00eb is geen enkel antipsychoticum vergund voor gebruik bij kinderen jonger dan 5 jaar).<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;'>Volgens de resultaten van \u00e9\u00e9n studie veroorzaken klassieke<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'> antipsychotica vaker tardieve dyskinesie dan de atypische antipsychotica.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De tardieve dyskinesie trad gemiddeld na meer dan 1 jaar behandeling op&#x002C; maar deze info was niet in alle studies beschikbaar.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>In sommige (maar niet alle) studies kwamen hogere cumulatieve doses en\/of langere blootstellingsduur naar voor als risicofactoren.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>De auteurs van het artikel in <\/strong><\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Drug Safety<\/strong><\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'><strong> vonden in de literatuur (gegevens die niet uitsluitend afkomstig waren van de studies uit het systematisch literatuuroverzicht) nog volgende informatie<\/strong>:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Over het risico op tardieve dyskinesie bij jonge personen versus oudere personen<\/strong>: tardieve dyskinesie lijkt minder vaak op te treden bij jonge volwassenen dan bij oudere volwassenen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat bij de jonge volwassenen lagere dosissen en minder frequent klassieke antipsychotica worden gebruikt en dat de behandelingsduur korter is. Of deze bevinding bij jonge volwassenen ook geldt voor kinderen en adolescenten is niet duidelijk. \u00c9\u00e9n studie bij kinderen en adolescenten vond zelfs dat hoe jonger de leeftijd&#x002C; hoe hoger het risico van tardieve dyskinesie was.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Over het risico op tardieve dyskinesie met klassieke versus atypische antipsychotica<\/strong>: de incidentie lijkt hoger te zijn met de klassieke dan met de atypische antipsychotica&#x002C; zowel bij kinderen als bij volwassenen.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;'>De <strong>kans op herstel<\/strong> lijkt het grootst als het antipsychoticum onmiddellijk wordt gestopt.<\/span><span style='font-family:;' lang='NL'> Andere behandelingsopties zijn beperkt&#x002C; en worden hier niet verder besproken.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='color:#00A547;'><span class='folia-artikel-titel2' style='font-family:;'>Beperkingen van de studie<\/span><\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>De auteurs van het artikel in <\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'>Drug Safety<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'> benadrukken dat conclusies moeilijk te trekken zijn omdat de studies van beperkte methodologische kwaliteit zijn. De grote verschillen in prevalentie van tardieve dyskinesie is mogelijk te verklaren door verschillen in de studiepopulaties&#x002C; in gebruikte methodologie en in de gebruikte diagnostische criteria.<\/span><\/p>\n<h2><span style='color:#00A547;'><span class='folia-artikel-titel2' style='font-family:;'>Commentaar van het BCFI<\/span><\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'>De auteurs van het artikel in <\/span><i><span style='font-family:;' lang='NL'>Drug Safety<\/span><\/i><span style='font-family:;' lang='NL'> stellen dat tardieve dyskinesie in de klinische praktijk waarschijnlijk ondergediagnosticeerd wordt. Ze bevelen daarom <strong>regelmatige&#x002C; systematische beoordeling\u00a0<\/strong>aan van alle personen die met antipsychotica worden behandeld. Ze stellen dat grootschalige prospectieve langetermijnstudies bij kinderen noodzakelijk zijn om de risicofactoren en aanpak van tardieve dyskinesie beter te defini\u00ebren.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' lang='NL'><strong>Conclusie voor de praktijk:\u00a0<\/strong>tardieve dyskinesie is een ongewenst effect van antipsychotica dat vaak invaliderend en<strong>\u00a0<\/strong>stigmatiserend is&#x002C; en soms irreversibel. Ondanks de beperkingen van de gegevens zetten de prevalentie- en incidentiecijfers bij kinderen aan tot zeer voorzichtig gebruik. Het is belangrijk om ook bij kinderen en adolescenten de risico\u2019s en baten goed af te wegen. Indien een antipsychoticum wordt gestart&#x002C; is regelmatige beoordeling noodzakelijk. In ieder geval zal de laagst mogelijke dosis gedurende een zo kort mogelijke termijn worden gegeven&#x002C; waarbij atypische antipsychotica veiliger lijken.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='color:#00B050;'><span class='folia-artikel-titel2' style='font-family:;' lang='NL'><strong>Over welke specialiteiten gaat het?<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' lang='NL'>We verwijzen naar\u00a0<\/span><a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=7799'><span style='font-family:;' lang='NL'>hoofdstuk 10.2. in het Repertorium<\/span><\/a><span style='font-family:;' lang='NL'>.<\/span><\/p>\n<h2><span style='color:#00B050;'><span class='folia-artikel-titel2' style='font-family:;' lang='FR'><strong>Specifieke bronnen<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-nummer folia-referentie-tekst'>1.<\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>Deboosere et al. Het gebruik van antipsychotica bij kinderen en jongeren in Belgi\u00eb&#x002C; 2005-2014. Tijdschrift voor Psychiatrie 2017;59(6):329-38<\/span><br \/><span class='folia-referentie-nummer folia-referentie-tekst'>2.<\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>R\u00e9daction Prescrire. Neuroleptiques chez les enfants: dyskin\u00e9sies tardives. La Revue Prescrire 2025;45(501):512<\/span><br \/><span class='folia-referentie-nummer folia-referentie-tekst'>3.<\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>Besag FM et coll. Tardive dyskinesia with antipsychotic medication in children and adolescents : a systematic literature review Drug Saf 2024; 47:1095-1126 (doi: <\/span><a href='https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38862692\/'><span class='folia-referentie-tekst'>10.1007\/s40264-024-01446-0<\/span><\/a><span class='folia-referentie-tekst'>).\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De\u00a0offici\u00eble\u00a0indicaties\u00a0van antipsychotica\u00a0hebben meestal betrekking op volwassenen&#x002C; gegevens over werkzaamheid en  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20357],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-177541","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2026-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=177541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":180034,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177541\/revisions\/180034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=177541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=177541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beta.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=177541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}